Amerigo Vespucci: Jak nazwał Amerykę?

0

Amerigo Vespucci, urodzony 9 marca 1454 roku we Florencji, był włoskim kupcem, odkrywcą i kartografem, którego kluczowym dokonaniem było udowodnienie Europejczykom, że odkryte lądy to nie Azja, a wcześniej nieznany kontynent. Choć obecnie jego imię noszą obie Ameryki, jego dziedzictwo kształtowało się poprzez liczne podróże i działalność w Sewilli. W momencie śmierci w 1512 roku, w wieku 57 lat, Vespucci pozostawił po sobie dziedzictwo, które na zawsze zmieniło postrzeganie świata.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na marzec 1454 roku miał 0 lat. Na luty 1512 roku miał 57 lat.
• Żona/Mąż: Maria Cerezo
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Kupiec, odkrywca, kartograf, główny pilot
• Główne osiągnięcie: Udowodnienie istnienia nowego, nieznanego kontynentu (Ameryki)

Podstawowe informacje o Amerigo Vespuccim

Amerigo Vespucci, którego pełne imię brzmiało Amerigo Vespucci, urodził się 9 marca 1454 roku w Peretola, na przedmieściach Florencji. Florencja, będąca wówczas bogatym włoskim miastem-państwem, stanowiła tętniące życiem centrum sztuki i nauki renesansowej, co niewątpliwie wpłynęło na kształtowanie się osobowości młodego Amerigo. W dokumentach historycznych i różnych językach jego imię przybierało różne formy: Américo Vespucio w języku hiszpańskim, Americus Vespucius w łacinie oraz Américo Vespúcio w języku portugalskim. Swoje życie zakończył 22 lutego 1512 roku w Sewilli, należącej do Korony Kastylii, w wieku 57 lat, pozostawiając po sobie dziedzictwo, które na zawsze zmieniło mapy świata.

W ciągu swojego życia Amerigo Vespucci pełnił wiele ról, pracując jako kupiec, odkrywca oraz kartograf. Połączenie tych profesji pozwoliło mu z sukcesem realizować zarówno swoje ambicje biznesowe, jak i pasję do nauki i nawigacji. Jego kluczowym osiągnięciem historycznym jest udowodnienie Europejczykom, że „Nowy Świat” nie jest częścią Azji, jak sądził Krzysztof Kolumb, lecz wcześniej nieznanym, czwartym kontynentem. To właśnie to odkrycie doprowadziło do nazwania obu Ameryk jego imieniem.

Rodzina i życie prywatne Amerigo Vespucciego

Rodzice i pochodzenie społeczne

Amerigo Vespucci był trzecim synem Nastagio Vespucciego, florenckiego notariusza pracującego dla Gildii Zmieniaczy Pieniędzy, oraz Lisy di Giovanni Mini. Rodzina Vespuccich nie należała do wyjątkowo zamożnych, jednakże cieszyła się bardzo silnymi powiązaniami politycznymi we Florencji. Te koneksje z pewnością ułatwiły Amerigo późniejszy rozwój kariery.

Wpływowi krewni i koneksje

Rodzina Vespuccich utrzymywała bliskie relacje z Wawrzyńcem Wspaniałym (Lorenzo de’ Medici), faktycznym władcą Florencji. Ponadto, kuzyn Amerigo, Marco, był mężem Simonetty Vespucci, słynnej modelki, która została uwieczniona przez Sandro Botticellego w jego dziele jako Wenus. Takie powiązania rodzinne i społeczne świadczyły o znaczeniu rodu Vespuccich w ówczesnej Florencji.

Edukacja pod okiem wuja

W przeciwieństwie do swoich starszych braci, którzy studiowali na Uniwersytecie w Pizie, Amerigo otrzymał wykształcenie we Florencji pod opieką swojego wuja, Giorgio Antonio Vespucciego. Był on dominikaninem i wybitnym humanistą, który wprowadził młodego Amerigo w świat literatury, filozofii, retoryki, łaciny, a także geografii i astronomii. Ta wszechstronna edukacja stanowiła solidne podstawy dla jego późniejszych podróży i odkryć.

Małżeństwo i partnerka biznesowa

Po osiedleniu się w hiszpańskiej Sewilli, Amerigo Vespucci poślubił Hiszpankę Marię Cerezo. Według testamentu odkrywcy, Maria była córką słynnego dowódcy wojskowego Gonzalo Fernándeza de Córdoba. Maria Cerezo nie była jedynie żoną, ale aktywnie uczestniczyła w interesach swojego męża, posiadając pełnomocnictwo do działania w jego imieniu podczas jego nieobecności. Jej zaangażowanie świadczyło o silnym partnerstwie w życiu prywatnym i zawodowym.

Kariera zawodowa i podróże Amerigo Vespucciego

Początki w dyplomacji

W 1478 roku Amerigo Vespucci towarzyszył swojemu wujowi Guido Antonio w ważnej misji dyplomatycznej do Paryża. Celem tej podróży było uzyskanie wsparcia króla Francji Ludwika XI w wojnie Florencji z Neapolem. Podczas tej misji Amerigo prawdopodobnie pełnił rolę attaché lub prywatnego sekretarza, co stanowiło jego pierwsze doświadczenie na arenie międzynarodowej.

Praca dla rodu Medyceuszy

Po śmierci ojca w 1482 roku, Amerigo Vespucci podjął pracę dla Lorenzo di Pierfrancesco de’ Medici. Początkowo pełnił funkcję zarządcy domu, a z czasem jego odpowiedzialność rosła, obejmując coraz większą część interesów handlowych rodziny Medyceuszy, zarówno w kraju, jak i za granicą. Ta praca pozwoliła mu zdobyć cenne doświadczenie w zarządzaniu i handlu.

Relacje z Krzysztofem Kolumbem

Podczas swojego pobytu w Sewilli, Amerigo Vespucci nawiązał współpracę z Gianotto Berardim. Berardi był znaczącym inwestorem, który przeznaczył ogromne środki finansowe (pół miliona maravedis) na pierwszą wyprawę Krzysztofa Kolumba i zaopatrywał jego drugą flotę. Ta współpraca wprowadziła Amerigo w świat wielkich odkryć geograficznych i z pewnością zainspirowała go do własnych morskich przedsięwzięć.

Wyprawa hiszpańska (1499–1500)

W latach 1499–1500 Amerigo Vespucci dołączył do ekspedycji Alonso de Ojedy i Juana de la Cosy. Wyprawa ta była finansowana w dużej mierze przez samego Vespucciego, który partycypował w kosztach dwóch z czterech statków floty. Podczas tej podróży dokonał znaczących odkryć, w tym ujść rzek Amazonki i Pará. Dotarł także do wybrzeży dzisiejszego Surinamu i Gujany Francuskiej, poszerzając europejską wiedzę o Nowym Świecie.

Wyprawa portugalska (1501–1502)

Na zlecenie portugalskiego króla Manuela I, Amerigo Vespucci wziął udział w kolejnej ważnej wyprawie do Brazylii, pod dowództwem Gonçalo Coelho. To właśnie podczas tej podróży, 1 stycznia 1502 roku, odkryto zatokę, która zyskała nazwę Rio de Janeiro. Kluczowym momentem tej wyprawy było zrozumienie przez Vespucciego, że badane lądy stanowią nowy, nieznany kontynent, a nie wschodnie wybrzeże Azji. Ta koncepcja była rewolucyjna i stanowiła fundament jego późniejszego uznania.

Urząd Piloto Mayor

W 1508 roku Amerigo Vespucci otrzymał prestiżowy urząd głównego pilota (master navigator) w Casa de Contratación (Izbie Handlowej) w Sewilli. Na tym stanowisku, aż do swojej śmierci, odpowiadał za egzaminowanie pilotów oraz aktualizowanie map żeglarskich. Jego wiedza i doświadczenie były nieocenione dla hiszpańskiej nawigacji i eksploracji.

Nagrody i największe osiągnięcia

Nazwanie kontynentów jego imieniem

Największym i najbardziej trwałym uhonorowaniem Amerigo Vespucciego było nazwanie odkrytych lądów jego imieniem. W 1507 roku, austriacki kartograf Martin Waldseemüller, zainspirowany pismami Vespucciego opisującymi „Nowy Świat”, umieścił na swojej mapie świata nazwę „America”. Była to zlatynizowana forma imienia Amerigo, która na zawsze utrwaliła jego nazwisko w geografii świata. Nazwa ta szybko się przyjęła i objęła zarówno Amerykę Północną, jak i Południową.

Warto wiedzieć: Nazwa „America” po raz pierwszy pojawiła się na mapie świata opublikowanej przez Martina Waldseemüllera w 1507 roku, co stanowi kluczowy moment w utrwaleniu dziedzictwa Vespucciego.

Obywatelstwo Kastylii i Leonu

W uznaniu jego zasług dla korony hiszpańskiej, w kwietniu 1505 roku, król Ferdynand ogłosił Amerigo Vespucciego oficjalnie obywatelem Kastylii i Leonu. Nadanie obywatelstwa wiązało się z licznymi przywilejami i zobowiązaniem do stałej służby dla monarchii hiszpańskiej, co podkreślało rangę i znaczenie jego dokonań.

Majątek i finanse

Działalność jako dostawca okrętowy (chandler)

Jeszcze przed objęciem oficjalnych urzędów, Amerigo Vespucci zarabiał znaczne kwoty jako dostawca okrętowy, czyli chandler. Zajmował się aprowizacją i wyposażaniem statków płynących do Indii Zachodnich. Ta działalność przynosiła mu spore dochody i była kontynuowana nawet po otrzymaniu państwowych stanowisk, co świadczy o jego przedsiębiorczości i znaczeniu w ówczesnym handlu morskim.

Kontrowersje i spory dotyczące Amerigo Vespucciego

Spór o autorstwo listów

Do dnia dzisiejszego historycy spierają się o autentyczność dwóch kluczowych broszur opublikowanych pod nazwiskiem Amerigo Vespucciego: „Mundus Novus” i „List do Soderiniego”. Broszury te zawierały barwne opisy jego wypraw, które przyczyniły się do jego sławy. Jednakże, niektórzy badacze uważają je za fałszerstwa lub kompilacje stworzone przez osoby trzecie, co rodzi pytania o rzeczywisty zakres jego wkładu w te publikacje.

Zarzuty o kradzież chwały Kolumba

Bartolomé de las Casas, znany historyk i kronikarz, żywił podejrzenia wobec Vespucciego. Zarzucał mu celowe włączenie obserwacji z późniejszych podróży do fikcyjnego opisu wyprawy z 1497 roku. Celem takiego rzekomego działania miało być przypisanie sobie pierwszeństwa w dotarciu do stałego lądu przed Krzysztofem Kolumbem. Te zarzuty, choć nieudowodnione, stanowią ważny element dyskusji na temat dziedzictwa Vespucciego.

Ciekawostki z życia Amerigo Vespucciego

Pasja do drogich map

Jeszcze w okresie swojej pracy dla Medyceuszy, Amerigo Vespucci wykazywał ogromne zainteresowanie geografią. Świadczy o tym fakt, że kupował m.in. niezwykle kosztowną mapę wykonaną przez mistrza kartografii Gabriela de Vallsecę. Ta pasja do map i wiedzy geograficznej z pewnością stanowiła podwaliny pod jego przyszłe odkrycia.

Pierwszy opis kanibalizmu w publikacjach

Jedna z publikacji przypisywanych Amerigo Vespucciemu, „Mundus Novus”, zawierała pierwszą znaną ilustrację przedstawiającą kanibalizm w Nowym Świecie. Ten szokujący dla ówczesnej Europy opis przyczynił się do ogromnej popularności jego relacji, choć jednocześnie budził kontrowersje i fascynację.

Niepewność co do zaszczytów

Mimo że imię Amerigo Vespucciego stało się nazwą dla dwóch kontynentów, nie ma historycznych dowodów na to, czy sam odkrywca kiedykolwiek dowiedział się o tym niezwykłym wyróżnieniu przed swoją śmiercią w 1512 roku. Ta niepewność dodaje pewnej tajemniczości jego postaci i podkreśla, jak jego dziedzictwo wykroczyło poza jego własne życie.

Chronologia życia i kariery Amerigo Vespucciego

Znajomość kluczowych dat z życia i kariery Amerigo Vespucciego pozwala lepiej zrozumieć kontekst historyczny jego dokonań oraz ewolucję jego ścieżki zawodowej.

• 1454 r.: Narodziny Amerigo Vespucciego 9 marca we Florencji.
• 1478 r.: Udział w misji dyplomatycznej do Paryża wraz z wujem Guido Antonio.
• 1482 r.: Rozpoczęcie pracy dla rodu Medyceuszy.
• 1499–1500 r.: Wyprawa hiszpańska, podczas której odkryto ujścia rzek Amazonki i Pará.
• 1501–1502 r.: Wyprawa portugalska do Brazylii, podczas której odkryto Rio de Janeiro i zrozumiano naturę nowego kontynentu.
• 1505 r.: Nadanie obywatelstwa Kastylii i Leonu.
• 1507 r.: Nazwanie obu Ameryk jego imieniem na mapie Martina Waldseemüllera.
• 1508 r.: Objęcie urzędu Piloto Mayor w Casa de Contratación w Sewilli.
• 1512 r.: Śmierć Amerigo Vespucciego 22 lutego w Sewilli.

Podsumowanie kluczowych osiągnięć

Amerigo Vespucci zapisał się w historii przede wszystkim dzięki swojemu przełomowemu wkładowi w geografię i odkrycia geograficzne. Jego umiejętności jako kupca, odkrywcy i kartografa pozwoliły mu na dokonanie odkryć, które fundamentalnie zmieniły postrzeganie świata przez Europejczyków, prowadząc do nazwania odkrytych lądów jego imieniem. Jego kariera, od pracy dla Medyceuszy po objęcie prestiżowego urzędu Piloto Mayor, świadczy o jego wszechstronności i znaczeniu w epoce wielkich odkryć geograficznych.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Amerigo_Vespucci