Janis Joplin: Życie i muzyka Królowej Rock & Roll

0

Janis Lyn Joplin, urodzona 19 stycznia 1943 roku w Port Arthur w Teksasie, na [kwiecień 2024 roku] ma 81 lat. Jest jedną z najbardziej ikonicznych i wpływowych amerykańskich piosenkarek rockowych wszech czasów, znaną z potężnego głosu o skali mezzo-sopranu i niezwykle energetycznej, „elektryzującej” obecności scenicznej. Joplin stała się symbolem epoki lat 60. i 70., a jej tragiczna śmierć 4 października 1970 roku w Los Angeles, w wieku zaledwie 27 lat, uczyniła ją jedną z najbardziej znanych członkiń tzw. Klubu 27. Choć jej kariera była krótka, pozostawiła trwały ślad w historii muzyki rockowej, bluesowej i soul, a jej pośmiertny album „Pearl” do dziś jest uznawany za jedno z najważniejszych dzieł w historii gatunku.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 81 lat (stan na kwiecień 2024)
• Żona/Mąż: Brak informacji
• Dzieci: Brak
• Zawód: Piosenkarka, autorka tekstów, muzyk
• Główne osiągnięcie: Ikona muzyki rockowej, pośmiertne wprowadzenie do Rock and Roll Hall of Fame, liczne nagrody Grammy

Podstawowe informacje o Janis Joplin

Janis Lyn Joplin urodziła się 19 stycznia 1943 roku w Port Arthur w stanie Teksas. Jej przedwczesna śmierć 4 października 1970 roku w Los Angeles, w wieku zaledwie 27 lat, uczyniła ją jedną z najbardziej znanych postaci Klubu 27. Joplin była amerykańską piosenkarką, autorką tekstów i muzykiem, która zyskała uznanie jako jedna z najbardziej ikonicznych i odnoszących sukcesy wykonawczyń rockowych swojej ery. Jej głos, o skali mezzo-sopranu, charakteryzował się niezwykłą mocą i emocjonalnością, a jej obecność sceniczna była elektryzująca i porywająca. Oficjalną przyczyną jej śmierci było przedawkowanie heroiny, co nastąpiło w pokoju hotelowym w Los Angeles. Jej odejście nastąpiło w kluczowym momencie kariery, gdy finalizowała prace nad swoim najbardziej znanym solowym albumem.

Rodzina i życie prywatne Janis Joplin

Janis Joplin była córką Dorothy Bonity East, która pracowała jako rejestratorka w szkole biznesu, oraz Setha Warda Joplina, inżyniera pracującego dla firmy Texaco. Rodzice Janis zwracali uwagę na jej potrzebę większej uwagi w porównaniu do jej dwojga młodszego rodzeństwa, Laury i Michaela. Rodzina Joplinów należała do wspólnoty religijnej First Christian Church of Port Arthur. Wychowywała się w konserwatywnym Teksasie, co stanowiło tło jej wczesnego dorastania. W 1965 roku Janis Joplin zaręczyła się z Peterem de Blanc, pracownikiem firmy IBM, jednak narzeczony zerwał zaręczyny krótko po wizycie u jej ojca. W 1967 roku Joplin nawiązała relację z Country Joe McDonaldem z zespołu Country Joe and the Fish; para mieszkała razem przez kilka miesięcy. Przez pewien czas łączyła ją również krótka relacja romantyczna oraz wieloletnia przyjaźń z Ronem „Pigpenem” McKernanem, jednym z założycieli legendarnej grupy Grateful Dead.

Kariera muzyczna i rozwój artystyczny Janis Joplin

Przełomowym momentem w karierze Janis Joplin był jej występ w 1967 roku na Monterey Pop Festival. Wystąpiła tam jako wokalistka mało znanego wówczas, psychodelicznego zespołu Big Brother and the Holding Company. Ten występ natychmiast uczynił z niej ogólnokrajową gwiazdę. Po opuszczeniu Big Brother and the Holding Company, Joplin kontynuowała karierę solową, tworząc własne składy towarzyszące: najpierw Kozmic Blues Band, złożony z muzyków sesyjnych, a następnie Full Tilt Boogie Band, z którym pracowała aż do śmierci. W 1969 roku Janis Joplin wystąpiła na legendarnym festiwalu Woodstock, a także brała udział w trasie koncertowej Festival Express. Jej dyskografia obejmuje trzy albumy wydane za życia – dwa z zespołem Big Brother i jeden solowy. Pośmiertnie ukazał się album „Pearl”, który miał swoją premierę w styczniu 1971 roku i stał się jej największym sukcesem komercyjnym, docierając do pierwszego miejsca listy Billboard 200.

Albumy wydane za życia:

• Dwa albumy z Big Brother and the Holding Company
• Jeden album solowy

Albumy pośmiertne:

• „Pearl” (styczeń 1971) – największy sukces komercyjny, nr 1 na Billboard 200.

Muzyka i osiągnięcia Janis Joplin

Janis Joplin specjalizowała się w gatunkach takich jak rock psychodeliczny, blues rock, soul oraz klasyczny blues. Jej muzyczne inspiracje czerpała z nagrań takich artystów jak Bessie Smith, Ma Rainey i Lead Belly. Pięć jej singli trafiło na listę Billboard Hot 100. Wśród nich znalazł się cover utworu Krisa Kristoffersona „Me and Bobby McGee”, który jako jedyny w jej karierze osiągnął pierwsze miejsce na liście przebojów, co miało miejsce postumatycznie w marcu 1971 roku. Do jej najbardziej znanych i cenionych interpretacji należą utwory takie jak „Piece of My Heart”, „Cry Baby”, „Down on Me”, „Ball and Chain” oraz „Summertime”. Jej ostatnim nagraniem była autorska piosenka a cappella „Mercedes Benz”. Jako instrumentalistka, Joplin nie tylko śpiewała, ale również grała na gitarze oraz autoharpie.

Najbardziej znane utwory:

• „Piece of My Heart”
• „Cry Baby”
• „Down on Me”
• „Ball and Chain”
• „Summertime”
• „Mercedes Benz” (ostatnie nagranie)

Single na liście Billboard Hot 100:

• Pięć singli
• „Me and Bobby McGee” (cover) – pierwsze miejsce na liście (postumatycznie, marzec 1971)

Nagrody i dziedzictwo Janis Joplin

W 1995 roku Janis Joplin została pośmiertnie wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame, co było wyrazem uznania dla jej fundamentalnego wpływu na rozwój muzyki rockowej. Została również uhonorowana prestiżowymi nagrodami Grammy, w tym Grammy Lifetime Achievement Award za całokształt twórczości. Jej nagrania zostały również wprowadzone do Grammy Hall of Fame. Magazyn „Rolling Stone” w 2008 roku sklasyfikował ją na 28. miejscu listy „200 najlepszych wokalistów wszech czasów”. Według danych z 2013 roku, Janis Joplin pozostaje jedną z najlepiej sprzedających się artystek w USA, posiadając certyfikaty RIAA potwierdzające sprzedaż 18,5 miliona egzemplarzy albumów. Jej dziedzictwo jako „queen of rock n’ roll” i inspiracji dla kolejnych pokoleń muzyków jest niepodważalne.

Kluczowe osiągnięcia i wyróżnienia:

• Pośmiertne wprowadzenie do Rock and Roll Hall of Fame (1995)
• Grammy Lifetime Achievement Award
• Wprowadzenie nagrań do Grammy Hall of Fame
• 28. miejsce na liście „200 najlepszych wokalistów wszech czasów” według „Rolling Stone” (2008)
• Ponad 18,5 miliona sprzedanych albumów w USA (wg danych z 2013 r.)

Warto wiedzieć: W 1969 roku Janis Joplin wystąpiła na legendarnym festiwalu Woodstock i brała udział w trasie koncertowej Festival Express po Kanadzie.

Zdrowie i uzależnienia Janis Joplin

W latach 1964–1965 Janis Joplin zmagała się z poważnym uzależnieniem od metamfetaminy, co skłoniło jej znajomych do zebrania pieniędzy na jej powrót do domu rodzinnego w Teksasie. Podczas pobytu w San Francisco zyskała reputację „speed freak” oraz okazjonalnej użytkowniczki heroiny. Jej ulubionym napojem alkoholowym był likier Southern Comfort, który spożywała w dużych ilościach. W 1965 roku, po powrocie do Port Arthur, ważyła zaledwie 40 kg. W tym okresie podjęła próbę zerwania z nałogami, uczęszczając na regularne sesje do pracownika socjalnego, który wspominał, że Joplin zwierzała się z lęku przed powrotem do narkotyków w przypadku kontynuowania kariery muzycznej.

Kontrowersje i skandale w życiu Janis Joplin

W czasach szkolnych Janis Joplin była ofiarą prześladowań i ostracyzmu z powodu problemów z cerą. W 1963 roku Joplin została aresztowana w San Francisco pod zarzutem kradzieży sklepowej, co było jednym z wczesnych przejawów jej buntowniczego stylu życia. Podczas prób z zespołem Big Brother w 1966 roku, Joplin wpadła w furię, gdy zobaczyła gości wstrzykujących sobie narkotyki w jej mieszkaniu, krzycząc, że miała pakt ze współlokatorami o zakazie używania igieł w jej obecności.

Ciekawostki z życia Janis Joplin

W szkole średniej Thomas Jefferson High School Janis Joplin była koleżanką z klasy Jimmy’ego Johnsona, późniejszego trenera wprowadzonym do Pro Football Hall of Fame. Podczas studiów na University of Texas w 1962 roku, gazeta studencka „The Daily Texan” opublikowała o niej artykuł zatytułowany „Ona odważa się być inna”, opisujący jej niekonwencjonalne zachowania. Zanim stała się sławna, Joplin dorabiała sprzedając na kampusie magazyn humorystyczny „The Texas Ranger”. Jej pierwszy utwór, „What Good Can Drinkin’ Do”, został zarejestrowany na taśmie magnetofonowej w grudniu 1962 roku. Album „Cheap Thrills” zawierał celowo pozostawione surowe dźwięki, takie jak odgłos tłuczonego szkła i zamiatania odłamków podczas utworu „Turtle Blues”, co miało podkreślić autentyczność nagrania.

Janis Joplin pozostaje niezapomnianą ikoną muzyki rockowej, której surowa emocjonalność i autentyczny styl wciąż inspirują kolejne pokolenia artystów, czyniąc ją jedną z najbardziej trwałych postaci w historii muzyki popularnej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Janis_Joplin