Jerzy V, urodzony jako Jerzy Fryderyk Ernest Albert, był brytyjskim monarchą, który panował jako król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarz Indii od 1910 do 1936 roku. Na styczeń 2026 roku, ponad 160 lat po jego narodzinach 3 czerwca 1865 roku, przypada 90. rocznica jego śmierci. W trakcie swojej kariery królewskiej, szczególnie w obliczu I wojny światowej, podjął historyczną decyzję o zmianie nazwy dynastii na Windsor, by odciąć się od niemieckich korzeni. Wraz z małżonką, królową Marią Teck, doczekał się sześciorga dzieci, w tym przyszłych monarchów: Edwarda VIII i Jerzego VI.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Jerzy V urodził się 3 czerwca 1865 roku. Na styczeń 2026 roku minęło ponad 160 lat od jego narodzin.
- Żona/Mąż: Królowa Maria Teck
- Dzieci: Sześcioro dzieci, w tym Edward VIII i Jerzy VI.
- Zawód: Król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii, Cesarz Indii.
- Główne osiągnięcie: Zmiana nazwiska dynastii na Windsor w 1917 roku, by odciąć się od niemieckich korzeni w okresie I wojny światowej.
Podstawowe informacje o Jerzym V
Jerzy V, którego pełne imiona brzmiały Jerzy Fryderyk Ernest Albert (ang. George Frederick Ernest Albert), przeszedł do historii jako brytyjski król. Urodził się 3 czerwca 1865 roku w Londynie. Zmarł 20 stycznia 1936 roku w Sandringham, co oznacza, że w styczniu 2026 roku przypada dokładnie 90. rocznica jego śmierci.
Przez większość swojego panowania, od 1910 do 1936 roku, Jerzy V dzierżył tytuł króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarza Indii. Od 1927 roku jego oficjalny tytuł został zmieniony na króla Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jako monarcha sprawował władzę nad licznymi terytoriami zależnymi, będąc królem Australii, Nowej Fundlandii, Nowej Zelandii oraz Południowej Afryki w latach 1910–1936. Od 11 grudnia 1931 roku do śmierci oficjalnie tytułowano go również królem Kanady.
Jednym z najbardziej znaczących wydarzeń związanych z Jerzym V było porzucenie przez niego niemiecko brzmiącej nazwy dynastii Sachsen-Coburg-Gotha. W 1917 roku, w trakcie trwania I wojny światowej, dokonał historycznej zmiany nazwiska na Windsor, aby odciąć się od niemieckich korzeni kojarzonych z ówczesnym wrogiem. Ta decyzja była odpowiedzią na nastroje antyniemieckie panujące w brytyjskim społeczeństwie.
Rodzina i życie prywatne Jerzego V
Jerzy V był synem króla Edwarda VII Koburga oraz duńskiej księżniczki Aleksandry. Jego pochodzenie łączyło najważniejsze europejskie rody królewskie tamtego okresu, co świadczyło o jego głębokich korzeniach w monarchii.
Jego żoną była Maria Teck, która po jego wstąpieniu na tron została królową konsortą. Ich związek małżeński trwał nieprzerwanie aż do śmierci Jerzego V w 1936 roku. Para królewska miała sześcioro dzieci.
Potomstwo Jerzego V
- Edward (późniejszy Edward VIII)
- Albert Jerzy (późniejszy Jerzy VI)
- Henryk (książę Gloucester)
- Jerzy (książę Kentu)
- Jan
- Maria
Po śmierci króla Jerzego V w 1936 roku, tron objął jego najstarszy syn, Edward VIII Windsor. Edward VIII przeszedł do historii głównie z powodu swojej późniejszej abdykacji, która miała znaczący wpływ na przyszłość brytyjskiej monarchii.
Droga na tron i panowanie Jerzego V
Jerzy V objął rządy 6 maja 1910 roku, przejmując obowiązki po swoim ojcu, królu Edwardzie VII. Jego panowanie, trwające blisko 26 lat, przypadło na jeden z najbardziej burzliwych i przełomowych okresów w historii Europy, charakteryzujący się globalnymi konfliktami i znaczącymi przemianami społecznymi.
Oficjalna ceremonia koronacyjna Jerzego V odbyła się 22 czerwca 1911 roku w Opactwie Westminsterskim. Było to wydarzenie o wielkim symbolicznym znaczeniu, stanowiące uroczyste potwierdzenie jego władzy nad rozległym imperium brytyjskim i jego pozycji jako głowy państwa.
Król Jerzy V stał się ważnym symbolem jedności narodowej dla Wielkiej Brytanii. Szczególnie w trudnych czasach konfliktów zbrojnych, takich jak I wojna światowa, oraz znaczących przemian społecznych, które dotknęły kraj na początku XX wieku, jego postać stanowiła punkt odniesienia i wsparcia dla narodu. Jego panowanie było świadectwem odporności i adaptacji monarchii w obliczu zmieniającego się świata.
Nagrody i odznaczenia Jerzego V
Jako monarcha Zjednoczonego Królestwa, Jerzy V posiadał najważniejsze brytyjskie ordery i odznaczenia, w tym Order Podwiązki, Order Ostu, Order Świętego Patryka oraz Krzyż Wielki Orderu Łaźni. Te nagrody podkreślały jego pozycję i rolę w hierarchii państwowej.
Jego status jako cesarza Indii znajdował odzwierciedlenie w posiadanych orderach kolonialnych i indyjskich, takich jak Order Gwiazdy Indii, Order Indii Brytyjskich I klasy oraz Order Imperium Indyjskiego. Te wyróżnienia symbolizowały jego władzę i wpływy w ramach rozległego imperium.
Międzynarodowe odznaczenia Jerzego V
- Duński Order Słonia
- Rosyjski Order św. Andrzeja
- Pruski Order Orła Czarnego
- Hiszpański Order Złotego Runa
- Japoński Order Chryzantemy
Jerzy V zgromadził również imponującą kolekcję zagranicznych orderów, co świadczyło o jego relacjach dyplomatycznych i prestiżu na arenie międzynarodowej. Te międzynarodowe odznaczenia potwierdzały jego pozycję jako jednego z najważniejszych przywódców epoki.
Kontekst historyczny i wojna w okresie panowania Jerzego V
Panowanie Jerzego V było nierozerwalnie związane z okresem I wojny światowej, znanym również jako Wielka Wojna. Konflikt ten wywarł znaczący wpływ na Europę i imperium brytyjskie. Nastroje antyniemieckie, które narastały w społeczeństwie brytyjskim w tym okresie, skłoniły króla do podjęcia radykalnej decyzji. Aby odciąć się od niemieckich korzeni dynastii Sachsen-Coburg-Gotha i wzmocnić poczucie narodowej jedności, w 1917 roku dokonał historycznej zmiany nazwiska rodowego na brytyjsko brzmiące Windsor.
Okres panowania Jerzego V obfitował w wyzwania, z którymi borykała się rodzina królewska. Obejmowały one zarówno trudności natury politycznej, wynikające ze zmieniającej się sytuacji międzynarodowej i społecznej, jak i osobiste tragedie. Szczególnie trudne okazały się losy niektórych z jego dzieci, w tym księcia Jana, którego życie zakończyło się przedwcześnie.
Zdrowie i śmierć Jerzego V
W końcowym okresie swojego życia król Jerzy V zmagał się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Stan jego zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu, co ostatecznie doprowadziło do jego zgonu. Król zmarł 20 stycznia 1936 roku w swojej posiadłości Sandringham.
Miejsce jego śmierci, Sandringham House, tradycyjna wiejska rezydencja brytyjskich monarchów, stało się symbolem końca jego długiego panowania. Jerzy V spoczął w miejscu, które było dla niego miejscem odpoczynku i schronienia, po latach sprawowania władzy nad imperium brytyjskim.
Ciekawostki dotyczące Jerzego V
W okresie od 1910 do 1936 roku, czyli przez cały okres panowania Jerzego V, herbem królewskim Wielkiej Brytanii był jego charakterystyczny herb. Symbolizował on potęgę i zasięg brytyjskiego imperium w pierwszej połowie XX wieku, będąc widocznym znakiem jego władzy i wpływu.
Warto wiedzieć: Zmiana nazwiska na Windsor w 1917 roku była strategicznym posunięciem mającym na celu budowanie pozytywnego wizerunku monarchii w trudnych czasach I wojny światowej.
Podsumowując, panowanie Jerzego V było czasem wyzwań i zmian, a jego decyzja o zmianie nazwiska na Windsor symbolizuje zdolność monarchii do adaptacji w obliczu historycznych zawirowań. Był monarchą, który przewodził Wielkiej Brytanii przez okres głębokich przemian społecznych i politycznych, pozostawiając po sobie trwały ślad w historii kraju.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł król Jerzy V?
Król Jerzy V zmarł na zatorowość płucną, będącą powikłaniem po zapaleniu oskrzeli. Jego stan zdrowia był już wcześniej poważnie osłabiony.
Na co chorował król Jerzy?
Król Jerzy V cierpiał na przewlekłą chorobę płuc, często określaną jako zapalenie oskrzeli. Dodatkowo w ostatnich latach życia zmagał się z problemami z sercem i naczyniami krwionośnymi.
Ile dzieci miał Jerzy V?
Jerzy V miał sześcioro dzieci. Wśród nich byli przyszli królowie Edward VIII i Jerzy VI.
Czy król Jerzy VI jąkał się?
Tak, król Jerzy VI mierzył się z poważnym problemem jąkania. Pracował nad jego przezwyciężeniem przez całe życie, co było dla niego znacznym wyzwaniem, zwłaszcza w kontekście jego publicznych wystąpień.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_V
