Ridley Scott: Wizjoner kina, twórca kultowych filmów sci-fi i historycznych

0

Sir Ridley Scott, urodzony 30 listopada 1937 roku, to brytyjski reżyser i producent filmowy, który na styczeń 2026 roku liczy 88 lat. Jest uznawany za jednego z najbardziej dochodowych twórców w historii kina, a jego filmy zarobiły na całym świecie kwotę przekraczającą 5 miliardów dolarów. Scott, który jest trzykrotnie żonaty i ma troje dzieci, jest znany z tworzenia filmów o niezwykle skoncentrowanym stylu wizualnym i gęstej atmosferze, a jego dorobek obejmuje przełomowe dzieła science fiction, takie jak „Obcy” i „Blade Runner”, które wywarły ogromny wpływ na współczesną kinematografię.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 88 lat (na styczeń 2026)
• Żona/Mąż: Giannina Facio (od 2015)
• Dzieci: Jake Scott, Luke Scott, Jordan Scott
• Zawód: Reżyser, producent filmowy
• Główne osiągnięcie: Stworzenie przełomowych filmów science fiction „Obcy” i „Blade Runner”, które zdefiniowały gatunek i miały ogromny wpływ na kino.

Podstawowe informacje o Sir Ridley Scott

Sir Ridley Scott, pełne nazwisko Sir Ridley Scott, urodził się 30 listopada 1937 roku w South Shields, w hrabstwie County Durham w Anglii. Na styczeń 2026 roku reżyser ma 88 lat. Posiada prestiżowe brytyjskie odznaczenia – jest Kawalerem Krzyża Wielkiego Orderu Imperium Brytyjskiego (GBE) oraz został pasowany na rycerza (Knight Bachelor). Jego twórczość, obejmująca gatunki takie jak science fiction, kryminały i epopeje historyczne, charakteryzuje się niezwykle skoncentrowanym stylem wizualnym oraz budowaniem gęstej, specyficznej atmosfery na ekranie. W 2004 roku, w plebiscycie BBC, Scott zajął 10. miejsce na liście najbardziej wpływowych osób w brytyjskiej kulturze, co podkreśla jego znaczenie dla narodowego dziedzictwa.

Rodzina i życie prywatne Sir Ridley Scott

Ridley Scott jest synem Elizabeth (z domu Williams), córki górnika, oraz Francisa Percy’ego Scotta. Jego ojciec był partnerem w firmie spedycyjnej i służył jako pułkownik w Królewskich Inżynierach (Royal Engineers) podczas II wojny światowej. Matka, Elizabeth, jest przez Ridleya Scotta wskazywana jako pierwszy wzorzec silnej kobiety. Jej twardy charakter i fakt, że samotnie wychowywała trzech synów podczas nieobecności męża na froncie, zainspirowały reżysera do tworzenia silnych postaci kobiecych w swoich filmach.

Reżyser miał dwóch braci. Starszy, Frank, służył w Marynarce Handlowej i zmarł nagle, co miało wpływ na decyzję Ridleya o podjęciu pracy nad filmem „Blade Runner”. Młodszy brat, Tony Scott, również zrobił karierę jako uznany reżyser, z którym Ridley przez lata współpracował biznesowo, aż do śmierci Tony’ego. Scott był trzykrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Felicity Heywood (lata 1964–1975), drugą Sandy Watson (lata 1979–1989). Od 2015 roku jego żoną jest aktorka Giannina Facio, która często pojawia się w jego produkcjach reżyserskich.

Ridley Scott ma troje dzieci: synów Jake’a i Luke’a oraz córkę Jordan. Cała trójka poszła w ślady ojca i zajmuje się reżyserią, pracując między innymi dla rodzinnej firmy produkcyjnej RSA. Pasja do filmu była obecna w rodzinie od pokoleń – stryjeczny dziadek Ridleya, Dixon Scott, był pionierem sieci kin i założył m.in. Tyneside Cinema w Newcastle, które do dziś pozostaje ostatnim działającym kinem kronik filmowych w Wielkiej Brytanii.

Kariera zawodowa Sir Ridley Scott

Edukacja i początki kariery

Swoją edukację artystyczną Ridley Scott rozpoczął w West Hartlepool College of Art, a następnie kontynuował ją w prestiżowym Royal College of Art w Londynie. Tam aktywnie uczestniczył w zakładaniu wydziału filmowego i pracował przy uczelnianym magazynie „ARK”. Po ukończeniu studiów, w 1963 roku, podjął pracę jako stażysta scenograf w BBC. Okres ten zaowocował jego zaangażowaniem przy produkcji takich seriali jak „Z-Cars” czy „Out of the Unknown”. Scott był pierwotnie wyznaczony do zaprojektowania słynnych Daleków w serialu „Doctor Who”, jednak z powodu konfliktu w grafiku, tuż przed rozpoczęciem prac, został zastąpiony przez Raymonda Cusicka.

Sukcesy w branży reklamowej

W 1968 roku Ridley Scott, wraz ze swoim bratem, założył firmę produkcyjną Ridley Scott Associates (RSA). Lata 70. przyniosły mu znaczący sukces w branży reklamowej, między innymi dzięki stworzeniu kultowej reklamy chleba Hovis pt. „Bike Round”. Reklama ta w 2006 roku została wybrana ulubioną reklamą Brytyjczyków wszech czasów. W 1984 roku Scott wyreżyserował dla Apple Inc. słynną reklamę komputera Macintosh zatytułowaną „1984”. Reklama ta, kosztująca 900 000 dolarów, jest do dziś uważana za arcydzieło sztuki reklamowej i wydarzenie przełomowe w branży. Firma RSA od dziesięcioleci pozostaje jedną z najbardziej liczących się marek w branży produkcji reklamowej na świecie.

Przełomowe filmy science fiction

Choć debiutem fabularnym Ridleya Scotta był film „Pojedynek” z 1977 roku, to międzynarodową sławę i rewolucję w gatunku horroru science fiction przyniósł mu film „Obcy – 8. pasażer Nostromo” z 1979 roku, który wprowadził niezapomnianą postać Ellen Ripley. W 1982 roku Scott stworzył „Blade Runnera”. Mimo początkowej porażki finansowej, film ten stał się fundamentem gatunku cyberpunk i jest powszechnie uznawany za jeden z najważniejszych filmów science fiction w historii kina. Wizualna strona filmu „Blade Runner” była inspirowana krajobrazem przemysłowym West Hartlepool, gdzie Scott jako student codziennie mijał huty stali, które wydawały mu się „wspaniałe i złowieszcze”. Reżyser przyznał, że choć filmy science fiction interesowały go wcześniej, to dopiero obejrzenie „2001: Odysei kosmicznej” Stanleya Kubricka uświadomiło mu, jakie możliwości daje ten gatunek i co sam chce osiągnąć w kinie.

Widowiska historyczne

Reżyser jest również znany z niezwykłej dbałości o detale w widowiskach historycznych. Do jego najbardziej cenionych dzieł tego gatunku należą nagrodzony Oscarem „Gladiator” z 2000 roku, „Królestwo Niebieskie” z 2005 roku oraz „Exodus: Bogowie i Królowie” z 2014 roku. W 2023 roku zrealizował wielką biografię Napoleona Bonaparte, co było spełnieniem jego wieloletnich ambicji dotyczących epoki napoleońskiej. Scott często wybiera Maroko jako miejsce kręcenia swoich historycznych epopei ze względu na tamtejsze światło i krajobrazy.

Działalność producencka i telewizyjna

Oprócz reżyserii kinowej, Scott jest również aktywnym producentem telewizyjnym. Odpowiedzialny jest za takie projekty jak „The Andromeda Strain” (2008) czy „Filary Ziemi” (2010). W 1995 roku konsorcjum kierowane przez Ridleya i Tony’ego Scottów zakupiło słynne Shepperton Studios, które bracia poddali gruntownej renowacji i rozbudowie. Po samobójczej śmierci brata w 2012 roku, Ridley zadedykował mu kilka swoich kolejnych projektów.

Nagrody i osiągnięcia Sir Ridley Scott

Sir Ridley Scott był trzykrotnie nominowany do Nagrody Akademii dla najlepszego reżysera – za filmy „Thelma i Louise”, „Gladiator” oraz „Helikopter w ogniu”. Jako producent otrzymał nominację do Oscara za film „Marsjanin”. W 2018 roku otrzymał najwyższe wyróżnienie Brytyjskiej Akademii Filmowej – BAFTA Fellowship, za całokształt twórczości i wkład w rozwój kina. Jest również dwukrotnym laureatem nagrody Primetime Emmy – za film telewizyjny HBO „Wzbierająca burza” (2002) oraz za dokument „Gettysburg” (2011) dla History Channel.

Trzy z jego kluczowych filmów: „Obcy”, „Blade Runner” oraz „Thelma i Louise”, zostały wybrane do zachowania w Narodowym Rejestrze Filmowym USA jako dzieła znaczące kulturowo, historycznie lub estetycznie. W uznaniu zasług dla brytyjskiego przemysłu filmowego, w 2003 roku otrzymał tytuł rycerski od królowej Elżbiety II, a w 2024 roku król Karol III mianował go Rycerzem Krzyża Wielkiego (GBE).

Kluczowe nagrody i wyróżnienia

• Trzykrotna nominacja do Oscara dla najlepszego reżysera za filmy „Thelma i Louise”, „Gladiator” oraz „Helikopter w ogniu».
• Nominacja do Oscara dla najlepszego producenta za film „Marsjanin».
• BAFTA Fellowship (2018) za całokształt twórczości.
• Dwukrotny laureat nagrody Primetime Emmy (2002, 2011).
• Trzy filmy w Narodowym Rejestrze Filmowym USA: „Obcy”, „Blade Runner”, „Thelma i Louise».
• Tytuł rycerski (2003) i Rycerz Krzyża Wielkiego (GBE, 2024).

Majatek i działalność biznesowa Sir Ridley Scott

W 1995 roku konsorcjum kierowane przez Ridleya i Tony’ego Scottów zakupiło słynne Shepperton Studios, które bracia poddali gruntownej renowacji i rozbudowie. Jego firma RSA (Ridley Scott Associates) od dziesięcioleci pozostaje jedną z najbardziej liczących się marek w branży produkcji reklamowej na świecie.

Inspiracje, hobby i ciekawostki z życia Sir Ridley Scott

W połowie lat 50. XX wieku, mieszkając w Stockton, Ridley Scott aktywnie uprawiał sport, grając w drużynie Stockton Rugby Football Club. Jego pasja do science fiction zrodziła się w dzieciństwie dzięki lekturze powieści H.G. Wellsa, co później bezpośrednio przełożyło się na jego wybory zawodowe. Debiutem reżyserskim Ridleya Scotta był czarno-biały krótkometrażowy film „Boy and Bicycle”, w którym obsadził swojego ojca i brata. Film ten po latach trafił jako dodatek na wydanie DVD „Pojedynku”.

Scott jest znany z niezwykle szybkiego tempa pracy i precyzyjnego planowania, co pozwala mu realizować wielkie widowiska w czasie krótszym niż większość innych reżyserów. Jako utalentowany rysownik, Scott sam tworzy szczegółowe storyboardy do swoich filmów, nazywane „Ridleygramami”, co pozwala mu precyzyjnie kontrolować kompozycję każdego ujęcia. To Scott przekonał Russella Crowe’a do roli Maximusa w filmie „Gladiator”, mimo że scenariusz w tamtym momencie był jeszcze niedopracowany. Film „Thelma i Louise” stał się manifestem feminizmu w kinie drogi, zdobywając Scottowi pierwszą nominację do Oscara. Produkcja „Marsjanin” została doceniona przez NASA za realizm naukowy, a Scott ściśle współpracował z agencją podczas jej tworzenia. Powrót do uniwersum Obcego w filmie „Prometeusz” wzbudził ogromne dyskusje wśród fanów na temat genezy ludzkości. Jego filmy słyną z ikonicznej muzyki, m.in. Vangelisa w „Blade Runnerze” czy Hansa Zimmera w „Gladiatorze”.

Scott jest znany z częstego wydawania alternatywnych wersji swoich filmów. Przyznał jednak, że „Alien: The Director’s Cut” z 2003 roku był głównie zabiegiem marketingowym, gdyż uważał wersję oryginalną za niemal bezbłędną. Po druzgocącej, czterostronicowej recenzji „Blade Runnera” autorstwa Pauline Kael w „New Yorkerze”, Scott poczuł się tak urażony, że oprawił te strony w ramkę i od tamtej pory przestał czytać jakiekolwiek recenzje swoich filmów, by uniknąć ich negatywnego wpływu na psychikę. Podczas kręcenia filmu fantasy „Legenda” (1985) w Pinewood Studios, ogromna scenografia lasu zbudowana na hali 007 Stage została całkowicie zniszczona przez pożar w końcowej fazie produkcji. Na uwagę zasługuje również fakt, że mimo zaawansowanego wieku, Scott pozostaje jednym z najbardziej aktywnych twórców, reżyserując niemal jeden film rocznie. Był jednym z pierwszych wielkich reżyserów, którzy w pełni zaadoptowali technologię 3D, co miało miejsce przy filmie „Prometeusz”. Jest znany z pasji do sztuki i designu, co widać w każdym detalu scenografii jego filmów. Scott twierdzi, że nigdy nie bierze wakacji, ponieważ praca na planie filmowym jest dla niego najlepszą formą wypoczynku.

Warto wiedzieć: Ridley Scott jest znany z grupy stałych współpracowników, do których należą m.in. Russell Crowe, Sigourney Weaver czy Joaquin Phoenix.

Kluczowe filmy Sir Ridley Scott

Sir Ridley Scott to postać, która na stałe zapisała się w historii światowego kina. Jego niezwykła wizja artystyczna, mistrzostwo w kreowaniu atmosfery i dbałość o szczegóły sprawiły, że jego filmy, od przełomowych dzieł science fiction po epickie widowiska historyczne, stały się kamieniami milowymi w rozwoju kinematografii. Z pasją podchodząc do każdego projektu, Scott nie przestaje inspirować kolejne pokolenia twórców i widzów, potwierdzając swój status jednego z najwybitniejszych reżyserów współczesności.

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ridley_Scott