William Shakespeare, powszechnie uznawany za poetę narodowego Anglii i jednego z najwybitniejszych pisarzy w historii literatury angielskiej, był wszechstronnym artystą pełniącym potrójną rolę: poety, dramaturga i aktora. Urodzony prawdopodobnie 23 kwietnia 1564 roku w Stratford-upon-Avon, na dzień dzisiejszy ma 460 lat, co podkreśla jego niezmienną obecność w kulturze. Jego bogata kariera twórcza, obejmująca 38 sztuk i 154 sonety, rozpoczęła się na dobre w latach 1586–1592, a jego dzieła do dziś wywierają ogromny wpływ na język i literaturę światową. W annałach literatury angielskiej, podobnie jak w historii teatru, postać Williama Szekspira zajmuje miejsce wyjątkowe, a jego wpływ na kształtowanie się języka angielskiego i światowej dramaturgii jest nie do przecenienia.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 460 lat (na 2024 rok)
- Żona/Mąż: Anne Hathaway
- Dzieci: Susanna, Hamnet, Judith
- Zawód: Poeta, dramaturg, aktor
- Główne osiągnięcie: Wprowadzenie około 1600 nowych słów i zwrotów do języka angielskiego, stworzenie 38 sztuk teatralnych i 154 sonetów.
Podstawowe informacje o Williamie Szekspirze
William Shakespeare, którego pełne imię brzmiało William Szekspir, urodził się prawdopodobnie 23 kwietnia 1564 roku w niewielkim miasteczku Stratford-upon-Avon. Dokładna data dzienna jego narodzin nie została jednoznacznie udokumentowana, jednak tradycyjnie przyjmuje się ją na podstawie daty chrztu, który odbył się w kościele Świętej Trójcy 26 kwietnia 1564 roku. Już w czasach epoki elżbietańskiej, w których przyszło mu tworzyć, metody zapisu i pisownia nie były ujednolicone, skutkując istnieniem ponad stu różnych wariantów zapisu jego nazwiska w dokumentach i publikacjach. Te drobne różnice w pisowni nie umniejszają jednak ogromnego znaczenia, jakie przypisuje się temu wybitnemu dramaturgowi.
William Shakespeare zmarł 23 kwietnia 1616 roku, według kalendarza juliańskiego, co odpowiada 3 maja według kalendarza gregoriańskiego. Jego śmierć nastąpiła w jego rodzinnym Stratford-upon-Avon. Status narodowy i literacki Szekspira jest niepodważalny – jest on powszechnie uznawany za poetę narodowego Anglii oraz jednego z najwybitniejszych pisarzy w historii literatury angielskiej. Jego dorobek artystyczny obejmuje nie tylko poezję, ale przede wszystkim dramaty, a jego geniusz sceniczny jest tematem nieustających analiz i podziwu. Jest uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury wszech czasów.
Rodzina i życie prywatne Williama Szekspira
Rodzice i pochodzenie
William był trzecim z ośmiorga dzieci Johna Shakespeare’a oraz Mary Arden. Jego ojciec, John, był rzemieślnikiem zajmującym się rękawicznictwem i pełnił funkcje publiczne jako lokalny polityk. Matka, Mary Arden, pochodziła ze znanej i zamożnej rodziny, co mogło mieć wpływ na wychowanie i późniejsze aspiracje młodego Williama. Pochodzenie z rodziny o ugruntowanej pozycji społecznej i ekonomicznej stanowiło solidne podstawy dla rozwoju jego talentu.
Edukacja
William Shakespeare uczęszczał do lokalnej szkoły w Stratford, gdzie zdobywał wykształcenie pod okiem magistrów związanych z Oxford University Press. Program nauczania obejmował zgłębianie tajników łaciny, historii, retoryki oraz literatury antycznej. Istnieje prawdopodobieństwo, że musiał przerwać naukę w wieku 14 lub 15 lat z powodu kłopotów finansowych ojca. Niemniej jednak, zdobyta wiedza z pewnością stanowiła fundament jego późniejszej twórczości.
Małżeństwo z Anne Hathaway
W 1582 roku, mając zaledwie 18 lat, William poślubił starszą od siebie o osiem lat Anne Hathaway, która w momencie ślubu miała 26 lat. Małżeństwo zostało zawarte w pośpiechu, co sugeruje, że mogło być spowodowane ciążą Anne. Związek z Anne Hathaway, choć nie zawsze idealny, przetrwał lata, a ona sama była matką jego dzieci.
Dzieci i potomstwo
William Shakespeare miał troje dzieci: najstarszą córkę Susannę oraz bliźnięta – syna Hamneta i córkę Judith. Tragiczny wpływ na życie pisarza miała przedwczesna śmierć jego jedynego syna, Hamneta, który zmarł w wieku zaledwie 11 lat z nieznanych przyczyn. Ta strata z pewnością odcisnęła piętno na jego życiu osobistym i mogła znaleźć odzwierciedlenie w jego późniejszych dziełach. Dwie córki, Susanna i Judith, przeżyły ojca, ale jego linia męska z czasem wygasła.
- Susanna
- Hamnet (bliźniak)
- Judith (bliźniaczka)
Kariera zawodowa Williama Szekspira
Okres „straconych lat”
W biografii Williama Szekspira istnieje okres, który historycy literatury często określają jako „stracone lata”. Dotyczy on lat 1585–1592, o których zachowało się niezwykle mało informacji. Istnieją jedynie domysły i spekulacje dotyczące tego, czym mógł się zajmować w tym kluczowym dla jego rozwoju okresie, a niektórzy badacze sugerują, że mógł pracować jako guwerner, sekretarz lub aktor w podróżujących trupach teatralnych. Te niejasności stanowią jedną z wielu zagadek związanych z życiem Szekspira, choć wielu uważa, że właśnie w tym czasie jego talent mógł dojrzewać.
Aktywność twórcza (dzieła i gatunki)
Większość swoich najważniejszych dzieł William Shakespeare napisał w latach 1586–1612. Ten niezwykle płodny okres twórczości zaowocował stworzeniem łącznie 38 sztuk teatralnych oraz 154 sonetów. Szekspir wykazywał się rzadką i niezwykłą umiejętnością odnoszenia sukcesów zarówno w gatunku komedii, jak i tragedii. Jego dramaty poruszały najróżniejsze tematy, od miłości i zazdrości po władzę i zemstę, zawsze jednak z niezwykłą głębią psychologiczną i mistrzostwem językowym. Jego twórczość obejmuje takie arcydzieła jak „Hamlet”, „Makbet”, „Romeo i Julia” – tragedie, które stały się kanonem literatury światowej. Poza tragediami, w jego dorobku znajdują się również błyskotliwe komedie, takie jak „Sen nocy letniej”, oraz rozbudowane kroniki historyczne.
Warto wiedzieć: W latach 1586–1612 William Shakespeare stworzył imponujący dorobek artystyczny, w tym 38 sztuk teatralnych i 154 sonety, demonstrując mistrzostwo w gatunkach komedii i tragedii.
Działalność aktorska i teatralna
Oprócz bycia wybitnym pisarzem, William Shakespeare był także aktywnym aktorem. Choć jego kariera aktorska nie jest tak szeroko dokumentowana jak jego działalność literacka, istnieją dowody na jego zaangażowanie na scenie. W 1610 roku John Davies z Hereford odnotował w swoich pismach, że „dobry Will” grywał role „królewskie”. Sugeruje to, że Szekspir nie ograniczał się do drugoplanowych ról, lecz był obsadzany w godnych i znaczących postaciach scenicznych. Jego doświadczenie aktorskie z pewnością miało wpływ na jego umiejętność tworzenia realistycznych postaci i budowania dramaturgii. Był również związany z grupą teatralną Lorda Szambelana (Lord Chamberlain’s Men), która później stała się znana jako The King’s Men, jedną z wiodących trup teatralnych epoki elżbietańskiej.
Osiągnięcia i wpływ Williama Szekspira
Wpływ na język angielski
William Shakespeare jest uznawany za najczęściej cytowanego pisarza anglojęzycznego świata, a jego wpływ na rozwój języka angielskiego jest gigantyczny. Szacuje się, że wprowadził do języka angielskiego około 1600 nowych słów i zwrotów (neologizmów), które na stałe weszły do jego zasobu. Wiele z tych słów, takich jak „eyeball” (gałka oczna) czy „lackluster” (pozbawiony blasku), jest używanych do dziś przez miliony ludzi na całym świecie. Jego bogactwo językowe, innowacyjność i mistrzowskie operowanie słowem sprawiły, że jego dzieła stały się nie tylko dziełami sztuki, ale także żywym świadectwem ewolucji języka angielskiego.
Pośmiertna sława i znaczenie
Choć William Shakespeare cieszył się popularnością i uznaniem już za życia, jego prawdziwy kult i status literackiego geniusza ugruntowały się dopiero po śmierci. W XIX wieku jego dzieła zaczęły być doceniane przez prominentne osobistości i szeroką publiczność, co doprowadziło do powstania swoistego „kultu Szekspira”. Jego sztuki były wielokrotnie wystawiane, tłumaczone na dziesiątki języków i analizowane przez pokolenia badaczy. Dziś jest uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury wszech czasów, a jego wpływ na teatr, literaturę i kulturę światową jest wciąż odczuwalny. Wzmianka o Polsce w kontekście Szekspira pojawia się w analizie obecności wątków polskich w jego dziełach oraz wpływu jego twórczości na literaturę polską i historię polskich tłumaczeń jego tekstów, w tym prac Stanisława Barańczaka.
Ciekawostki i kontrowersje związane z Williamem Szekspirem
Miejsce urodzenia jako muzeum
Dom rodzinny Williama Szekspira, położony przy Henley Street w Stratford-upon-Avon, przetrwał do naszych czasów i jest obecnie ważnym ośrodkiem kulturalnym. Zarządzany przez Shakespeare Birthplace Trust, stanowi muzeum poświęcone życiu i twórczości artysty. Odwiedzający mogą zobaczyć, gdzie dorastał jeden z największych pisarzy w historii, co pozwala na głębsze zanurzenie się w jego biografii i kontekście historycznym. To miejsce stanowi swoistego rodzaju pielgrzymkę dla miłośników literatury z całego świata.
Najsłynniejsze dzieła
Do kanonu literatury światowej należą przede wszystkim tragedie Williama Szekspira, takie jak „Hamlet”, „Makbet” oraz „Romeo i Julia”. Te arcydzieła dramatu, poruszające uniwersalne tematy ludzkiej kondycji, miłości, zdrady i władzy, do dziś są najchętniej wystawianymi sztukami na świecie. Inne znane dzieła to między innymi „Król Lear”, „Otello”, „Burza” czy komedia „Sen nocy letniej”. Każda z tych sztuk stanowi dowód na niezwykły talent Szekspira do tworzenia złożonych postaci i wciągających fabuł. Jego dramaty, takie jak „Miarka za miarkę” czy „Tymon ateńczyk”, również należą do ważnych pozycji w jego bogatym dorobku.
Debata nad autorstwem
Jedną z najdłużej trwających i najbardziej intrygujących dyskusji w świecie literatury jest kwestia autorstwa dzieł przypisywanych Williamowi Shakespeare’owi. Pomimo powszechnego uznania go jako autora, niektórzy badacze, analizując jego wykształcenie i pochodzenie, podważają możliwość stworzenia tak wybitnego korpusu tekstów przez jedną osobę. Pojawiają się teorie sugerujące, że autorem mógł być ktoś inny, na przykład Edward de Vere, hrabia Oxfordu. Debata nad autorstwem, choć nie znajduje powszechnego poparcia w środowisku naukowym, stanowi fascynujący aspekt badań nad życiem i twórczością Szekspira, podkreślając tajemniczość, która wciąż otacza postać tego genialnego pisarza.
Chronologia dzieł
Kolejnym punktem spornym wśród historyków literatury jest dokładna chronologia powstawania poszczególnych sztuk i wierszy Williama Szekspira. Wiele z jego dzieł nie posiada precyzyjnych dat powstania w zachowanych dokumentach, co utrudnia ustalenie porządku ich tworzenia. Ta niepewność chronologiczna stanowi wyzwanie dla badaczy, którzy próbują odtworzyć ścieżkę rozwoju artystycznego Szekspira. Niejasności te dotyczą między innymi dat powstania takich dzieł jak „Hamlet” czy „Makbet”, co nadal pozostaje przedmiotem analiz.
Polonica w twórczości
Twórczość Williama Szekspira zawiera również wątki, które można powiązać z Polską, choć nie są one bezpośrednio i jednoznacznie udokumentowane. Analiza jego dzieł wskazuje na potencjalne wpływy, które mogły wynikać z kontaktów handlowych lub politycznych epoki elżbietańskiej. Ponadto, twórczość Szekspira wywarła znaczący wpływ na literaturę polską, czego dowodem są liczne polskie tłumaczenia jego dzieł, a także inspiracje dla polskich pisarzy, takich jak Juliusz Słowacki. Historia polskich przekładów, w tym tłumaczeń Stanisława Barańczaka, pokazuje, jak głęboko dzieła Szekspira zakorzeniły się w polskiej kulturze.
William Shakespeare, mistrz słowa i niekwestionowany geniusz dramaturgii, pozostaje postacią niezwykle ważną dla światowej kultury. Jego ponadczasowe dzieła, poruszające uniwersalne ludzkie emocje i dylematy, do dziś bawią, wzruszają i skłaniają do refleksji. Niezrównany wpływ na rozwój języka angielskiego, wprowadzenie tysięcy nowych słów i zwrotów, a także głęboki wgląd w psychikę ludzką sprawiają, że jego spuścizna jest nieoceniona. Mimo upływu wieków, jego sztuki są nieustannie wystawiane na scenach całego świata, a jego poezja wciąż inspiruje czytelników, potwierdzając jego status jako jednego z największych artystów wszech czasów.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie utwory napisał Szekspir?
William Szekspir napisał około 38 sztuk teatralnych, w tym tragedie, komedie i kroniki historyczne. Jest również autorem ponad 150 sonetów oraz kilku dłuższych poematów.
Jakie są najsłynniejsze dzieła Szekspira?
Do najsłynniejszych dzieł Szekspira należą takie tragedie jak „Hamlet”, „Romeo i Julia”, „Makbet” oraz „Król Lear”. Wśród jego popularnych komedii można wymienić „Sen nocy letniej” czy „Poskromienie złośnicy”.
W jakiej epoce tworzył Szekspir?
Szekspir tworzył na przełomie epoki elżbietańskiej i jakobińskiej w Anglii. Był to okres dynamicznych zmian kulturowych i artystycznych, znany jako okres renesansu.
Z czego zasłynął Szekspir?
Szekspir zasłynął jako wybitny dramaturg i poeta, który stworzył dzieła o uniwersalnym przesłaniu i głębi psychologicznej postaci. Jego sztuki do dziś są wystawiane na całym świecie i stanowią kanon literatury światowej.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/William_Shakespeare
