Yul Brynner, urodzony 11 lipca 1920 roku we Władywostoku, był wszechstronnym i charyzmatycznym aktorem, który na stałe zapisał się w historii kina. Jego kariera obejmowała zarówno deski teatru, jak i wielkie produkcje filmowe, a jego charakterystyczny wizerunek stał się znakiem rozpoznawczym. W ciągu swojego życia Brynner posiadał trzy obywatelstwa: Związku Radzieckiego, Stanów Zjednoczonych i Szwajcarii, co odzwierciedla jego złożone pochodzenie i burzliwe losy. Aktor był dwukrotnie żonaty i miał kilkoro dzieci, a jego życie osobiste było równie barwne jak jego kariera na ekranie.
Największą sławę przyniosła mu niezapomniana kreacja króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”, którą odtworzył tysiące razy na scenie i za którą zdobył Oscara dla najlepszego aktora w wersji filmowej z 1956 roku. Ten przełomowy rok przyniósł mu również role w takich kinowych hitach jak „Dziesięcioro przykazań” i „Anastazja”, cementując jego pozycję jako jednej z największych gwiazd Hollywood. Brynner pozostawił po sobie bogate dziedzictwo artystyczne, a jego życie, pełne wyzwań i sukcesów, wciąż fascynuje miłośników kina na całym świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 10 października 1985 roku miał 65 lat.
- Żona/Mąż: Dwukrotnie żonaty (Virginia Gilmore, Doris Kleiner).
- Dzieci: Rock Brynner, Lark Brynner, Victoria Brynner.
- Zawód: Aktor, reżyser, fotograf.
- Główne osiągnięcie: Oscar dla najlepszego aktora za rolę w „Królu i ja” (1956).
Podstawowe informacje o Yulu Brynnerze
Prawdziwe nazwisko, pochodzenie i tożsamość etniczna
Prawdziwe nazwisko Yula Brynnera brzmiało Julij Borisowicz Briner. Urodził się 11 lipca 1920 roku we Władywostoku, w okresie istnienia Republiki Dalekiego Wschodu. Jego rodzina należała do zamożnej warstwy społecznej, posiadając znaczące dobra ziemskie oraz kopalnie srebra na terenie Syberii. Yul Brynner posiadał złożoną tożsamość etniczną, z korzeniami szwajcarsko-niemieckimi, rosyjskimi i buriackimi (mongolskimi). Przez lata sam sugerował romskie pochodzenie, jednak współczesne badania historyczne nie potwierdzają tych deklaracji.
Obywatelstwo
Droga życiowa Yula Brynnera naznaczona była zmianami przynależności państwowej. W latach 1922–1943 był obywatelem Związku Radzieckiego. Po przyjeździe do Stanów Zjednoczonych w 1940 roku, w 1943 roku uzyskał amerykańskie obywatelstwo. Jednak w 1965 roku zrzekł się amerykańskiego paszportu na rzecz obywatelstwa Szwajcarii, co podkreśla jego multinacjonalny charakter.
Data urodzenia i wiek
Yul Brynner urodził się 11 lipca 1920 roku. Oznacza to, że w momencie śmierci, która nastąpiła 10 października 1985 roku, miał 65 lat. Na dzień dzisiejszy, żyłby 104 lata.
Miejsce urodzenia i pochodzenie rodzinne
Yul Brynner, urodzony we Władywostoku, przyszedł na świat w rodzinie o znacznym statusie materialnym. Jego ojciec, Boris Julijewicz Briner, był inżynierem górnictwa i wynalazcą, co świadczy o technicznym i przedsiębiorczym charakterze rodziny. Posiadanie rozległych dóbr ziemskich i kopalń srebra na Syberii dowodziło zamożności i wpływu rodu Brinerów.
Rodzina i życie prywatne Yula Brynnera
Relacje rodzinne
Relacja Yula Brynnera z jego ojcem, Borisem Julijewiczem Brinerem, była skomplikowana. Ojciec, inżynier górnictwa i wynalazca, opuścił rodzinę w 1924 roku, by związać się z aktorką Kateriną Kornakową. Pomimo tej traumatycznej decyzji, to właśnie wsparcie ze strony ojca i jego drugiej żony odegrało kluczową rolę w dalszej edukacji aktorskiej Yula, finansując jego naukę u słynnego reżysera Michaela Czechowa.
Małżeństwa i partnerki
Yul Brynner był dwukrotnie żonaty. Jego drugą żoną była chilijska modelka Doris Kleiner, którą poślubił w latach 1960–1967. Ich związek narodził się na planie filmu „Siedmiu wspaniałych”. Wcześniej, od 1944 roku, był żonaty z aktorką Virginią Gilmore, z którą miał syna Rocka Brynnera. Aktor miał również długoletni, burzliwy romans z dużo starszą od siebie Marleną Dietrich.
Dzieci
Yul Brynner doczekał się kilkorga dzieci:
- Rock Brynner (syn z pierwszego małżeństwa z Virginią Gilmore)
- Lark Brynner (urodzona w latach 1958/59 ze związku z Frankie Tilden, którą aktor adoptował)
- Victoria Brynner (córka z drugiego małżeństwa z Doris Kleiner, urodzona w 1962 roku)
Matką chrzestną Victorii została legendarna aktorka Audrey Hepburn.
Romans z Marleną Dietrich
Jednym z najbardziej znanych i burzliwych związków Yula Brynnera był jego wieloletni romans z Marleną Dietrich. Mimo znaczącej różnicy wieku – Dietrich była starsza od Brynnera o 19 lat – ich relacja była intensywna i pełna namiętności, stanowiąc ważny rozdział w życiu prywatnym aktora.
Kariera zawodowa Yula Brynnera
Początki kariery i edukacja
Droga Yula Brynnera do sławy nie była prosta. Po przybyciu do Stanów Zjednoczonych w 1940 roku, mimo początkowych trudności z językiem angielskim, aktywnie poszukiwał możliwości rozwoju. Pracował jako kierowca ciężarówki i pomocnik sceniczny w trupie Michaela Czechowa, jednocześnie intensywnie ucząc się aktorstwa. Jego determinacja i talent szybko zostały dostrzeżone, co otworzyło mu drzwi do dalszej kariery.
Kariera teatralna i przełomowa rola
Prawdziwym przełomem w karierze Yula Brynnera okazała się rola króla Mongkuta w musicalu „Król i ja” (The King and I). Wcielił się w postać monarchy aż 4625 razy na scenie teatralnej, co stanowi niezwykłe osiągnięcie. Za tę kreację otrzymał prestiżową nagrodę Tony, a następnie zdobył Oscara dla najlepszego aktora za adaptację filmową tego musicalu w 1956 roku. Ta rola stała się jego wizytówką i symbolem aktorskiego mistrzostwa.
Kariera filmowa – kluczowe produkcje i role
Rola życia w „Królu i ja”
Rola króla Mongkuta w musicalu „Król i ja” (The King and I) była bezsprzecznie rolą życia Yula Brynnera. Jego interpretacja postaci monarchy była tak przekonująca i magnetyczna, że stała się jego znakiem rozpoznawczym. Artysta wcielił się w tę postać na deskach teatru niezliczoną ilość razy, a jego sukces został uwieńczony zdobyciem Oscara dla najlepszego aktora za filmową wersję tego musicalu w 1956 roku. Była to kreacja, która ugruntowała jego pozycję w świecie kina.
Przełomowy rok 1956
Rok 1956 był dla Yula Brynnera okresem największych sukcesów zawodowych. Poza zdobyciem Oscara dla najlepszego aktora za rolę w „Królu i ja”, zagrał również dwie inne, pamiętne kreacje. Wcielił się w postać Ramzesa II w monumentalnym dziele Cecila B. DeMille’a „Dziesięcioro przykazań” (The Ten Commandments), a także zagrał generała Bounine’a w filmie „Anastazja” u boku Ingrid Bergman. Te role potwierdziły jego wszechstronność i status gwiazdy światowego formatu.
Ikona westernu i science-fiction
Yul Brynner zapisał się w annałach kina nie tylko jako król czy faraon, ale również jako niezapomniana postać w gatunkach westernu i science-fiction. W 1960 roku wcielił się w rolę Chrisa Adamsa w kultowym westernie „Siedmiu wspaniałych” (The Magnificent Seven), która do dziś pozostaje jedną z jego najbardziej rozpoznawalnych kreacji. Kilka lat później, w 1973 roku, zagrał bezwzględnego rewolwerowca-androida w przełomowym filmie science-fiction „Świat Dzikiego Zachodu” (Westworld), udowadniając swoją zdolność do adaptacji w różnorodnych gatunkach filmowych.
Kariera telewizyjna
Zanim Yul Brynner osiągnął status wielkiej gwiazdy kina, zdobywał doświadczenie w rozwijającej się wówczas branży telewizyjnej. W latach 1948–1949 pracował jako reżyser w nowo powstałych studiach telewizyjnych CBS. Ta praca pozwoliła mu na zdobycie cennego doświadczenia w technicznym aspekcie produkcji telewizyjnych, co z pewnością wpłynęło na jego późniejszą karierę filmową.
Kariera muzyczna
Muzyka stanowiła ważny element życia i kariery Yula Brynnera. W wieku zaledwie 14 lat, w 1935 roku, zadebiutował w paryskim kabarecie „Hermitage”, gdzie prezentował swoje umiejętności wokalne, wykonując rosyjskie i romskie pieśni przy akompaniamencie gitary. Jego zaangażowanie w muzykę cygańską zaowocowało wydaniem w 1967 roku albumu „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs”, nagranego wspólnie z Alioszą Dimitrievitchem, na którym zaprezentował tradycyjny repertuar romski.
Nagrody i osiągnięcia Yula Brynnera
Uznanie w Hollywood
Kariera Yula Brynnera została uhonorowana licznymi prestiżowymi nagrodami i wyróżnieniami. W 1956 roku, w dowód uznania jego dokonań, jego dłonie zostały odciśnięte przed słynnym Grauman’s Chinese Theatre w Hollywood. Cztery lata później, w 1960 roku, otrzymał własną gwiazdę na Hollywood Walk of Fame, co jest jednym z najwyższych zaszczytów w branży filmowej. Te wyróżnienia świadczą o jego trwałym wpływie na świat kina.
Tabela nagród i osiągnięć
| Nagroda/Osiągnięcie | Rok | Kategoria/Rola |
|---|---|---|
| Nagroda Tony | (nie podano) | Za rolę w musicalu „Król i ja” |
| Oscar dla najlepszego aktora | 1956 | Za rolę króla Mongkuta w filmowej wersji „Króla i ja” |
| Ceremonia odciśnięcia dłoni | 1956 | Przed Grauman’s Chinese Theatre |
| Gwiazda na Hollywood Walk of Fame | 1960 | (nie podano) |
Działalność filantropijna i osobista Yula Brynnera
Wsparcie dla uchodźców
Yul Brynner angażował się w działalność społeczną, pełniąc funkcję specjalnego konsultanta ONZ ds. uchodźców. Swoje zaangażowanie dokumentował również poprzez fotografię, starając się zwrócić uwagę świata na trudną sytuację osób dotkniętych kryzysami humanitarnymi. Jego prace fotograficzne, często ukazujące ludzi w obozach dla uchodźców, miały na celu nagłośnienie problemu i zachęcenie do pomocy.
Działalność na rzecz Romów
Ze względu na silne poczucie więzi z kulturą romską, Yul Brynner aktywnie działał na rzecz tej społeczności. W 1977 roku został mianowany honorowym przewodniczącym Międzynarodowej Unii Romów, piastując ten zaszczytny tytuł aż do swojej śmierci. Jego zaangażowanie wynikało z głębokiego szacunku i zrozumienia dla tradycji i historii Romów.
Edukacja antynikotynowa
Wiedząc o swojej śmiertelnej chorobie – raka płuc – Yul Brynner podjął się ważnej inicjatywy edukacyjnej. W poruszającym wywiadzie udzielonym programowi „Good Morning America” wyraził głębokie pragnienie stworzenia reklamy ostrzegającej przed zgubnymi skutkami palenia tytoniu. Po jego śmierci, nagranie z tego wywiadu zostało wykorzystane jako potężny spot społeczny, niosący ważne przesłanie antynikotynowe i stanowiący jego ostatni, znaczący wkład w dobro społeczne. Warto wiedzieć: Jego ostatnie przesłanie stało się potężnym spotem społecznym po jego śmierci.
Ciekawostki z życia Yula Brynnera
Znaki rozpoznawcze i wizerunek
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów wizerunku Yula Brynnera było jego ogolone na łyso głowa. Decyzję o takim uczesaniu podjął w 1951 roku specjalnie do roli w filmie „Król i ja”. Ten nietypowy wygląd stał się jego znakiem towarowym, znanym jako „Yul Brynner look”, który aktor pielęgnował przez całe życie, czyniąc go rozpoznawalnym na całym świecie.
Wielojęzyczność
Yul Brynner był prawdziwym poliglotą. Opanował biegle kilka języków, w tym rosyjski, francuski, japoński i węgierski. Angielskiego nauczył się dopiero po trzydziestce, podczas pracy w Stanach Zjednoczonych, co świadczy o jego niezwykłych zdolnościach adaptacyjnych i determinacji w przezwyciężaniu barier językowych. Jego wielojęzyczność z pewnością ułatwiała mu pracę w międzynarodowym przemyśle filmowym.
Znajomości w artystycznym światku
W młodości, dzięki pomocy Jeana Cocteau, Yul Brynner obracał się w kręgach paryskiej bohemy artystycznej. Był osobiście znany z tak wybitnymi postaciami jak Pablo Picasso, Salvador Dalí czy Josephine Baker. Te znajomości świadczą o jego przynależności do elit artystycznych i kulturalnych Europy w tamtym okresie.
Fotografia jako pasja
Poza aktorstwem, Yul Brynner rozwijał również pasję do fotografii. Był uznanym fotografem, a jego prace zostały pośmiertnie zebrane przez jego córkę Victorię w albumie „Yul Brynner: Photographer”. Album ten zawierał portrety członków jego rodziny oraz znanych osobistości ze świata filmu, ukazując jego drugie artystyczne oblicze.
Zdrowie Yula Brynnera
Wypadek w cyrku i uzależnienie
W młodości Yul Brynner pracował jako akrobata trapezowy w cyrku. Niestety, ciężki uraz pleców, którego doznał podczas jednego z występów, doprowadził do uzależnienia od narkotyków. W celu uśmierzenia bólu zaczął przyjmować środki przeciwbólowe, co skutkowało uzależnieniem od opium. Brynner poddał się rocznej terapii odwykowej w klinice w Lozannie, co było trudnym okresem w jego życiu.
Walka z rakiem
We wrześniu 1983 roku u Yula Brynnera zdiagnozowano nieoperacyjnego raka płuc. Mimo wyniszczającej radioterapii, która poważnie uszkodziła jego gardło i utrudniała mówienie, aktor wykazywał niezwykłą siłę woli. Do samego końca kontynuował występy w teatrze, udowadniając swoje zaangażowanie w sztukę. Jego walka z chorobą zakończyła się 10 października 1985 roku śmiercią na raka płuc.
Yul Brynner pozostawił po sobie niezatarte ślady w historii kina, będąc postacią o ogromnym talencie i złożonym życiorysie. Od jego niezapomnianych ról na deskach teatru i ekranach kin, przez bogactwo jego życia prywatnego, po działalność filantropijną i walkę z chorobą – jego postać wciąż inspiruje i fascynuje. Jego dziedzictwo artystyczne, obejmujące Oscara za rolę w „Królu i ja” oraz ikoniczne kreacje w westernach i filmach science-fiction, stanowi trwały element światowej kinematografii.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł Yul Brynner?
Yul Brynner zmarł na raka płuc. Choroba była wynikiem wieloletniego palenia papierosów.
Co się stało z Yulem Brynnerem?
Yul Brynner zmarł w 1985 roku w wieku 65 lat. Jego śmierć była spowodowana komplikacjami związanymi z rakiem płuc.
Przez ile lat Yul Brynner grał w musicalu „Król i ja” na Broadwayu?
Yul Brynner zagrał w musicalu „Król i ja” na Broadwayu przez ponad cztery lata. Wystąpił w ponad 4500 przedstawieniach, co stanowiło znaczący sukces.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Yul_Brynner
